Büyük Okyanus, Pasifik Okyanusu


Büyük Okyanus veya Pasifik Okyanusu, Amerika ve Asya kıtaları arasında ve dünyanın en büyük okyanusu. İsmini İspanya krallığı adına Dünya'yı dolaşan Portekizli denizci Ferdinand Magellan vermiştir. Magellan, günler süren zorlu ve fırtınalı şartlar altında adını verdiği Magellan Boğazından geçip bu okyanusa açıldığında, fırtınaların dinmesinden ve kendisini sakin suların karşılamasından dolayı Portekizcede "sakin" anlamına gelen "Pasifico" kelimesinden yola bu ismi vermiştir. 179.7 milyon km2 yüzölçümüne sahiptir. Neredeyse Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu'nun toplamı kadar yüzölçümü vardır. En derin yeri 11.034 m ile Mariana Çukuru olup burası aynı zamanda Dünya'daki en derin noktadır. En kalabalık ada Tahiti'dir. Ayrıca dünyadaki depremlerin %90'ı ve büyük depremlerin ise %80'i pasifik bölgesinde meydana gelmektedir.
708.000.000 km3 su hacmi vardır ve kapladığı alan dünyadaki toplam karaların alanından biraz daha büyüktür. Okyanusun 3.000-3.500 m'den derin her yerinde ısı 2ºC derecenin altındadır. 1950-1980 yillari arasinda Büyük Okyanus´ta cok buyuk deniz firtinalari olusuyordu ve gemiler gecemiyordu. Gemiler Buyuk Okyanusun daha bir ucundan sonra birkac kilometre gider gitmez firtinalar basliyordu ve o firtinalarin bazilari simdi günümüzde yasanmamaktadir sadece Tsunami Amerika'nin bazi kentlerinde yasanmaktadir.



Büyük Okyanus, dünyadaki okyanusların en büyük ve en derin olanıdır. Çevresindeki denizler dışında 165 milyon km2'lik alanı ile Atlas Okyanusu'nun iki katıdır ve dünyadaki tüm karaların toplam yüzölçümünden daha büyüktür. Büyük Okyanus ve ona bağlı deniz­ler dünya yüzeyinin üçte birinden daha fazla yer kaplar. En geniş yeri olan Panama-Mindanao Adası arası, 17.220 km ile dünya çevresinin hemen hemen yarısıdır. Kuzey Kutup dairesindeki Bering Boğazı'ndan, Antarktika'daki Adare Burnu'na kadar olan uzaklık 15.450 kilometredir.
Büyük Okyanus'u çevreleyen denizler ara­sında Bering, Ohotsk, Japon, Sarı, Doğu Çin, Güney Çin, Mercan, Tasman denizleri ile California Körfezi bulunur. Endonezya ile Filipinler arasında da birçok başka küçük deniz vardır.
Büyük Okyanus'a ya da çevre denizlerine dökülen önemli ırmaklar Yangtze, Amur, Huang He (Sarı Irmak), Mekong, Yukon, Colorado ve Columbia'dır.
Büyük Okyanus'un kuzeyinde sombalığı, bir çeşit yassı dip balığı olan halibut, uskumru ve sardalye gibi balıklar çıkar ve burada ticari balıkçılık önemlidir. Orkinos da Oregon'dan Orta Amerika dolaylarına kadar olan sularda avlanır. Büyük Okyanus'un tropik su­larında ise kabuklular, yengeç, karides, teke ve istiridye vardır.

Rüzgâr ve Akıntılar
Okyanusun yüzeyinde hava koşulları enleme göre değişir. Ekvator çevresindeki kuşak belli belirsiz rüzgâr alır. Bu bölgeye durgunluk alanları da denir. Kuzeye ve güneye doğru gidildikçe alize rüzgârının estiği kuşaklar baş­lar. Alizeler genellikle ılık ve yumuşak rüz­gârlardır, ama tayfun denilen şiddetli fırtınalar da gene bu kuşaktan başlar. Tayfunların Atlas Okyanusu'ndaki adı kasırgadır. Ekva­torun 40° kuzey ve güney enlemlerinde batı rüzgârları kuşağı başlar. Bu kuşakta, yumu­şak havayı fırtınalar ve kabarmış bir deniz izler. Büyük okyanus daha yüksek enlemler­de de pek sakin değildir.
Büyük Okyanus'ta yüzey akıntıları ve derin su akıntıları olmak üzere iki tür akıntı vardır. Alize rüzgârları yüzey sularını batıya doğru taşıyarak, Kuzey ve Güney Ekvator akıntıla­rını oluşturur. Kuzey Ekvator Akıntısı'nın bir bölümü Filipinler'den kuzeye yönelen ve Ja­ponya'nın doğusundan geçen Kuroşio sıcak su akıntısı ile onun bir kolu olan ve kuzeye doğru çıkan Tsuşima'dır. California Akıntısı ise, çok geniş bir akıntı olduğu için yavaş hareket eder. Güney Ekvator Akıntısı Solo-mon Adaları'ndan Avustralya'nın doğusuna iner. Kuzeye ayrılan kolu Peru (Humbolt) Akıntısı'nı oluşturur. Yüzey akıntıları saatte 3-6 km hızla ilerlerken, hem üzerlerindeki havanın ısısını, hem de çevrelerindeki karanın iklimini etkiler.
Büyük Okyanus'un kuzeyinde akıntılar sa­at yönünde hareket eder, güneyde ise hareket ters yöndedir. Ekvatordan uzaklaşan sıcak akıntılar, derin su akıntıları olan Kuzey Kut­bu akıntılarıyla karşılaşınca soğur. Böylece, ekvatora dönen akıntılar genellikle soğumuş olur.

Adalar ve Okyanus Tabanı
Büyük Okyanus'ta binlerce ada vardır. Japon Adaları, Filipinler, Mariana Adaları, Yeni Gine, Solomonlar, Yeni Hebridler ve Fiji Adaları ile Yeni Zelanda gibi kıta kıyılarına yakın adaların, daha önce Asya ve Avustralya kıtalarından depremler sonucu çatlayıp ka­yarak ayrılan parçalar oldukları sanılmaktadır. Adaların biçiminin ayrıldıkları kıtalardaki gi­rintilere uygunluğu bu savı doğrulamaktadır. Bu nedenle Büyük Okyanus'un batısındaki adaların çoğuna Kıta Adaları denir. Büyük Okyanus'un doğusunda da benzer bir kıta kayması olduğu sanılmaktadır.
Büyük Okyanus'un açıklarında yer alan çok sayıda tropik adanın bazıları okyanus tabanında yükselen sıradağların doruklarıdır. Bazıları da yanardağların püskürtmesi ya da mercan kümeleşmeleri sonucu oluşmuştur. Bu adalara Okyanus Adaları denir. Başlıca okyanus adaları arasında Hawaii, Marshall, Karolin, Cook, Tuamotu ve Markiz adaları sayılabilir. Bazıları yaklaşık 5.500 metre de­rinlikten yükselir. Mercanadaları, mercan po­lipleri denilen küçük deniz hayvanlarının is­keletlerinden oluşur. Mercan sualtı dağları­nın yüzeyinde birikir. Büyük Okyanus'un doğusunda deniz tabanı hemen her yerinde yaklaşık 5.500 metre derinliktedir. Bu nedenle bu bölgede ada sayısı azdır. Büyük Okyanus'un batısı ise büyük ölçüde engebelidir. Bu bölge­deki yükseltiler Büyük Okyanus'un adalarını oluşturur. 7.500 metreyi geçen derinlikteki çukurluklar dünya yüzeyinin en alçak yerleri­dir. Bunlardan biri olan Mariana Çukuru'nun derinliği Guam Adaları yakınlarında 11.034 metreyi bulur. Okyanusla ilgili şaşırtıcı bir gerçek, dünyanın etkin yanardağlarının beşte dördünün Büyük Okyanus'ta ya da çevresin­deki karalarda bulunmasıdır. Yanardağların etkin olduğu bu topraklar aynı zamanda depremlerin de en yoğun görüldüğü bölge­lerdir.
Avrupalılar en son Büyük Okyanus'u keş­fettiler. 1513'te İspanyol kâşifi Balboa Pana­ma kıstağını geçti ve o zamanki adıyla "Büyük Güney Denizi"ne ulaştı. Bu keşif, Macellan'ın 1520–21 yıllarında Büyük Okyanus'u geçmesine öncü­lük etti. Macellan Büyük Okyanus'a, "sakin, durgun" anlamında pacifico adını verdi.
Büyük Okyanus'un en büyük kâşifi İngiliz kaptan Cook'dur. Cook, 1768–79 arasında üç Büyük Okyanus gezisi yönetti. 1779'da ölü­müne kadar çizdiği haritalarda Büyük Okyanus'taki adaların çoğunun yerini doğru olarak gösterdi.

İLGİLİ MAKALELER

ÜCRETSİZ KPSS VİDEO DERSLER, TESTLER BURADA TIKLAYINIZ

BENZER KONULARI SİTE İÇİNDE ARAYIN






  • SİTE İÇİ ARAMA
  • Kariyerdersleri.com
  • KATEGORİLER
  • HAKKIMIZDA
Ramazan Ayının bereketi hanenize, hoşgörüsü gönüllerinize, sabrı ruhunuza dolsun; hoşgeldin on bir ayın sultanı Ya Şehr-i Ramazan
KPSS MATEMATİK KPSS GEOMETRİ KPSS VATANDAŞLIK KPSS TÜRKÇE KPSS TARİH KPSS COĞRAFYA
İNGİLİZCE ALMANCA İTALYANCA KARİYER OYUN BİLGİSAYAR YAZILIM BİLGİSAYAR NETWORK
BİLGİSAYAR DONANIM BİLİŞİM TERİMLERİ CİLT VE CİLT BAKIMI HASTALIKLARIMIZ İNSAN VÜCUDU NEDİR