Çaka Bey Kimdir?


Bu makalemizde Çaka Bey kimdir, Çaka Bey hakkında bilgi, Çaka Bey hayatı, Çaka Bey biyografisi gibi konuları ele alacağız.


Çaka Bey, 1071 yılında Anandolu'yu yurt edinme girişimlerine başlayan Türkmen beylerindendir. Oğuzların Çavuldur boyundandır.
Alpaslan, Anadolu'yu fethettikten sonra, birçok Türkmen beyleri İç Anadolu'ya doğru fetihlerine devam ettiler. Bunlardan Afşin, Orta Anadolu'da, Kutulmuş oğlu Süleyman Bey de İznik taraflarında savaşırken yine bir Türkmen Beyi olan Çaka Bey ise İzmir ve yöresini fethederek burada bir Türk Beyliği (İzmir Beyliği) kurmuştur.
İzmir Beyliği'nin Türk tarihindeki önemi, bu beyliğin kurucusu Çaka Bey'in ilk Türk Derya Kaptanı oluşundan, bir donanma meydana getirerek Ege Denizi'nde hâkimiyet kurmasından ileri gelir.
Anadolu'nun fethi sırasında, Danişmend Gazi'nin kumandanlarından biri olarak Malatya dolaylarında başarılı çalışmalar gösterdi. Fakat Batı Anadolu'ya yapılan ve katıldığı akınlardan birinde Bizans kumandanı Kabalika Aleksandros'a esir düştü ve İstanbul'a götürüldü (1078-1081).
Alexandros esir aldığı bu büyük kumandanın zekasına ve cesaretine hayran oldu. Kendisini imparator Batancıates'in sarayına gönderdi. Çaka Bey'in üstün yetenekleri ve vakarlı davranışları imparatorun dikkatini çekti. Ona diğer esirlerinden farklı olarak çok özel bazı haklar tanıdı. Soyluluk unvanı ile bazı imtiyazlar da elde etti. Yunanca öğrendi. Ayrıca Bizans'ın güçlü ve zayıf taraflarını öğrenmiş oldu.
1081 yılında Bizans tahtına I. Aleksios Komnenos çıkınca durumu sarsılan Çaka Bey, saraydan kaçtı. Kutulmuşoğlu Süleyman Şah ile Bizans arasındaki anlaşmaya göre Türklere bırakılan İzmir bölgesine gitti. Bizans'taki kargaşalıktan yararlanarak beyliğini ilân etti (1081).
Bu sırada Türkmen akınları Anadolu'nun fethini gerçekleştirmişti. Çaka Bey, Ege adaları dahil olmak üzere, beyliğini deniz yoluyla genişletti.
Böylece ilk Türk donanmasını kurdu. İlk ele geçirdiği şehir Foça'dır. Daha sonra sırasıyla Midilli ve Sakız adalarını ele geçirdi. Bu arada Bizans İmparatoru, donanmasını Çaka Bey'in üzerine yolladı. Tarihe Türklerin yaptığı ilk deniz muharebesi olarak geçen bu savaşı, Çaka Bey zaferle noktaladı. Bu savaş, tarihe "Koyun Adaları Deniz Savaşı" olarak geçti.
Çaka Bey, bazı önemli adaları, İzmir'den Çanakkale'ye kadar olan yerleri ve Bizans'ın Trakya kısmını ele geçirdi. Büyük bir donanma meydana getirdi. İlk etapta Edremit'i ve Çanakkale bölgesini ele geçirdi.
Bu şekilde Boğaz bölgesine hakim oldu. Trakya'yı ele geçirerek, İstanbul'u fethetmeyi tasarladı. Bu düşünce karşısında Bizans İmparatoru, İznik Bey'i Kılıçaslan'la bir anlaşma yaptı. Denizden ve karadan Çaka Bey'in elinde bulunan Abydos'u kuşattı. Kılıçaslan, Çaka Bey'in damadıydı.
Kılıçaslan'la anlaşmayı savaştan daha yeğ buldu. Kılıçaslan'la anlaşma gerçekleşti. Çaka Bey, bir gaflet anında Kılıçaslan tarafından öldürüldü (1092).
Çaka Bey’in ölümünden sonra, Ege denizi kıyılarında ve adalardaki üstünlük devam ettirilememiştir. I. Haçlı Seferi (1096-1099) sırasında Bizans, Çaka Bey’in topraklarını ele geçirerek bu beyliğe son vermiş, kuruluşundan sadece 16 yıl sonra İzmir Beyliği yıkılmıştır (1097).


Türk tarihlerinin adından pek az bahsettiği Çaka Bey'in maceralarını, Bizans İmparatoru Aleksi Komnen'in kızı Anna'nın yazdığı bir eserden öğrenmekteyiz:
Çaka Bey, Anadolu'ya akın eden gazilerin en genci idi. O da silah arkadaşları gibi nam kazanmak üzere akınlara karışmış; önce Kastamonu ve Bolu taraflarında savaştıktan sonra İzmir taraflarına gitmişti. Bu havalideki savaşlarda gösterdiği cesaret dolayısıyla şan almıştı.
Bizans İmparatoru, İzmir'den Türkleri atmak üzere bu bölgeye bir kuvvet göndermişti. 1081 tarihinde İzmir'e gelen meşhur Bizans komutanlarından Kabalika Alexander Türklerle muharebe ederken eline yiğit bir delikanlı esir düştü.
Bu ele avuca sığmayan delikanlı, komutanın dikkatini çekti. Bu genç çok yakışıklı ve pek de sevimli idi. Adı Çaka idi. Bizanslıların yaptığı araştırma sonunda onun Türkmen Beylerine mensup olduğu anlaşıldı. Bizans komutanı zaferinin bir nişanesi olmak üzere Çaka'yı o zaman İmparator bulunan Nikaforos'a gönderdi. Çaka Bey, Türkmen kıyafetiyle Bizans sarayına getirildi. İmparator, gence:
- Adın ne?
Dediği zaman, O, vakur ve yiğit bir tavırla:

- Çaka!
Dedi.

Çaka'nın erkek tavırları İmparatorun çok hoşuna gitti. Gülümseyerek:
- Bu sarayda senin unvanın "Protonolilismus" olsun!
Diye iltifatta bulundu. Çaka, diğer esirler gibi ağır işlerde kullanılmayıp, sarayda alıkonulmasından memnun olmuştu. Burada Homeros'un İlyada adlı meşhur eserini okuyacak kadar Yunanca öğrendi.

Asil bir soydan gelen Çaka, Bizans sarayında bir şehzade muamelesi görmekte idi. Fakat Bizans tahtına Aleksi Kommen'in geçmesi üzerine Çaka'nın hayatında yeni bir devir açıldı. Yeni imparator, Çaka'dan hoşlanmamıştı. Onu sarayda kazandığı bütün imtiyazlardan mahrum etti. Saraydan da çıkardı. Esasen kabına sığmayan Çaka için bu zaten çoktan beri arzu edilmekte idi. Bir fırsatını bularak İstanbul'dan İzmir'e kaçmaya muvaffak oldu. Bu maceradan sonra onu, müstakil bir Türk Beyi olarak görmekteyiz.
Çaka Bey, İzmir'e gelir gelmez, Türkmen oymaklarından birçok yiğitleri başına topladı. Bu kuvvetlerle İzmir şehrine taarruz ederek burayı Rumların elinden almaya muvaffak oldu. Bu suretle İzmir'in ilk fatihi Türkmen beylerinden Çaka Bey'dir
Çaka Bey fethettiği İzmir şehrinde bir Türk Beyliği kurarak hükümdarlığını ilan etti. O tarihlerde Efes şehrini de yine Türkmen Beylerinden olan Tanrıvermiş Bey zaptetmişti. Çaka Bey, İzmir'de evlendi. Bir müddet sonra bir kız çocuğu dünyaya geldi. Çaka Bey'in, Yalvaç adında bir erkek kardeşi vardı. Çaka Bey, İzmir'e ve Ege Denizi adalarına sahip olmak için bir donanmaya ihtiyaç olduğunu hissetti. Bu sebeple İzmir limanında elde ettiği ustalar vasıtasıyla bir donanma meydana getirmeye muvaffak oldu.
Akdeniz'de Türklerin ilk denizcisi Çaka Bey'dir. Meydana getirdiği bu Türk donanması ile Ege Denizi'ne açıldı. İlk defa Türk Bayrağını Akdeniz'de dalgalandıran deniz kahramanımız olmak vasfını kazandı. Onun donanması kırk gemiden ibaretti. Bu gemilerin üstü kapalı yapılmıştı.
Çaka Bey, bu donanması sayesinde ilk defa Foça şehrini zaptetti. Bundan sonra gemileriyle Midilli adası önüne gelerek onları harp düzeninde dizdi. Midilli Valisi Alpos'a, adanın teslimi için haber gönderdi. Kan dökülmeden bu adanın tesliminin kendisi için hayırlı olacağını bildirdi. Midilli Valisi, Türk donanmasından korkarak bir gemi ile İstanbul'a kaçtı. Türk askerleri Midilli Adasına girerek şehrin kalelerine Türk bayrakları çektiler.
Çaka Bey Midilli'yi fethettikten sonra Sakız Adasına da asker çıkararak bu adayı da elde etti. Bir yıl sonra da Sisam ve Rodos adalarına asker çıkararak bu iki adayı da mülküne kattı. Bu suretle Ege Denizi'nin irili ufaklı adaları İzmir Türk Beyliği'ne geçmişti.
Çaka Bey'in adaları birer birer zaptetmesi üzerine Bizans İmparatoru Aleksi Kommen, iki kumandan idaresinde bir Bizans donanmasını Akdeniz'e gönderdi. Çaka Bey'in kaptanlık yaptığı donanma, Bizans gemileriyle harbe tutuşarak birçoğunu batırdı. Diğerleri de Boğazı geçerek Marmara'ya kaçtılar. Birkaç gemileri de Türklerin eline geçti. Türklerin, Akdeniz'de Bizanslılara karşı ilk zaferleri bu deniz savaşı olmuştur. Karalarda her zaman muzaffer olan Türkler, kısa bir zamanda denizci olmuşlardı.
Çaka Bey'in bu başarısını gören Bizans İmparatoru, bu defa meşhur kaptanlarından Konstantin adında bir amiral tayin ederek Türklerin üzerine ikinci bir donanma daha gönderdi. Bu gemilerin içinde 500 kadar da Flandr'lı şövalye vardı. Donanma, Sakız Adasına yanaşarak asker çıkardı, kaleyi muhasara etti. Kaleyi müdafaa eden Türk askerleri, düşmanı içeri sokmadılar. Bu esnada Çaka Bey, İzmir'de bulunuyordu. Düşmanın geldiğini duyar duymaz, donanmasıyla Sakız Adasına hareket etti. Gemilerin birbirine zincirlerle bağlayarak hilal şeklinde düşmana doğru ilerledi. Bunu gören Bizans komutanı, bilmediği bu yeni harp usulünden adeta ürktü. Türkler geminin içinde davul ve zurnalar çalıyorlar, kılıçlarını havada döndürüyorlardı.
Türkler harbe gitmiyor, sanki bir bayram şenliği içinde bulunuyorlardı. Türklerin bu neşesi ve galeyanı Bizanslıların maneviyatı üzerinde tesir yaptı. Bu gemiler bir kale gibi yanaşık nizamda Bizans gemilerine yaklaşınca düşmanı bir ok yağmuruna tuttular. Sonra da yelkenlerini tutuşturmak için yağlı paçavralar atmaya başladılar. Bu hali gören Bizans, gemilerini geriye çekerek başka bir limana çekildi.
Bunun üzerine Çaka Bey Sakız Adasına çıktı. Türklerin karşısına atlı ve zırhlı şövalyeler uzun mızraklarıyla çıkıverdiler. Türkler bunları görünce derhal kılıçlarını bellerine takarak üç sıra olmak üzere yere diz çöktüler, şövalyelerin atlarına nişan alarak teker teker vurmaya başladılar. Hepsi yaya bırakılmışlardı. Durumu gören Türk askerleri Allah! Allah! diyerek yalın kılıç şövalyelerin üzerine yıldırım gibi atıldılar. İki kuvvet birbirine girmiş, kavga şiddetlenmişti. Düşman askerleri, Türkün kuvvetle salladığı kılıçlarla üçer beşer yere devriliyorlardı. Düşman askeri paniğe uğradı.
Çaka Bey, Sakız Harbinden de muzaffer olarak çıkmıştı.
Çaka Bey, bu zaferleri kazandıktan sonra kafasında büyük bir plan hazırladı. Çanakkale Boğazını geçerek Trakya'yı elde edecekti. Balkanlarda yaşayan Peçenek ve Hıristiyan Oğuzlardan bir ordu vücuda getirerek İstanbul'u zaptetmeğe karar verdi. Bu planını yerine getirmek için Balkanlardaki Peçeneklerle anlaştı. Peçenekler büyük bir ordu hazırlayıp İstanbul üzerine yürüyecekleri sırada Bizans İmparatoru bu tehlikeyi önlemek üzere aslı Türk olan Kumanlarla anlaştı. Onlara büyük vaadlerde bulundu.
Bu iki Türk kuvveti, 29 Nisan 1091 tarihinde birbirlerine insafsızca saldırdılar. Kumanlar, Peçenek Türklerini katlettiler. Evlerini yaktılar. Çocuklarına varıncaya kadar binlercesini kılıçtan geçirdiler. Çaka Bey Peçeneklere yardıma gelememişti.
1092 yılında Çaka Bey, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıçaslan'la bir dostluk kurdu. O zamanlar Anadolu'nun en kuvvetli orduları Kılıçaslan'ın kumandasında bulunmakta idi. İznik şehrini hükümet merkezi yapan I. Kılıçaslan, durmadan Bizanslıların şehirlerini zaptetmekte idi. Çaka Bey, Selçuklu Türkleriyle dostluğunu kuvvetlendirmek için kız kardeşini I. Kılıçaslan'a vermek suretiyle akraba olmuştu.
Çaka Bey, Çanakkale taraflarını da ele geçirdikten sonra, Edremit şehrini mülküne kattı. Onun, Balkanlardaki Peçenekleri teşkilatlandırması, Çanakkale'yi alarak Marmara'ya doğru ilerlemesi, Bizans İmparatorunu fena halde ürkütüyordu. Çaka Bey'i, kuvvetle değil de hile ile yok etmeyi tasarladı. Bunu gerçekleştirmek için de Kılıçaslan'la bir anlaşma yaptı. Anlaşmaya göre Selçuklular, Çaka Bey'in Marmara'ya doğru ilerlemesine mani olacaklardı.
Çevrilen dolaptan haberi olmayan Çaka Bey, kuvvetleriyle durmadan Marmara sahillerinde ilerliyordu. Hatta Aydos'a kadar gelmişti. Halbuki bu bölgeler Selçuklu Sultanlığı hakimiyetinde bulunuyordu. Çaka Bey, birden bire karşısında Selçuklu ordularını gördü. Çaka Bey, I. Kılıcaslan'la boy ölçüşemezdi. Bunun için Kılıçaslan'la bir müzakereye girişti. Çaka Bey'in, Selçukluların Bizanslılarla gizli bir anlaşma yaptıklarından haberi yoktu Serbestçe, akrabasının karargahına gitti. Çaka Bey, aynı zamanda Selçuklular için de artık bir tehlike olmuştu. Kendisine, Kılıçaslan'ın karargahında mükellef bir ziyafet verildi. Bu ziyafette yenilip içildiği esnada I. Kılıçaslan, birden bire kılıcını çekerek Çaka Bey'e hücum etti ve onu öldürdü.
Bizans ve Selçuklular için bir tehlike olan Çaka Bey, bu surette ortadan kaldırılmış bulunuyordu.
Ege bölgesinin ilk fatihlerinden olan Çaka Bey, böyle bir hilenin kurbanı olup öldüğü sırada tarih 1092 idi.


İLGİLİ MAKALELER

ÜCRETSİZ KPSS VİDEO DERSLER, TESTLER BURADA TIKLAYINIZ

BENZER KONULARI SİTE İÇİNDE ARAYIN






  • SİTE İÇİ ARAMA
  • Kariyerdersleri.com
  • KATEGORİLER
  • HAKKIMIZDA
Irkçılık, ezik olan benliğini diğer bireylere karşı üstün tutma çabasının ürünü olup içi boş şeytani bir yoldur.
KPSS MATEMATİK KPSS GEOMETRİ KPSS VATANDAŞLIK KPSS TÜRKÇE KPSS TARİH KPSS COĞRAFYA
İNGİLİZCE ALMANCA İTALYANCA KARİYER OYUN BİLGİSAYAR YAZILIM BİLGİSAYAR NETWORK
BİLGİSAYAR DONANIM BİLİŞİM TERİMLERİ CİLT VE CİLT BAKIMI HASTALIKLARIMIZ İNSAN VÜCUDU NEDİR